Mảng tin tức, xu hướng và thị trường nông sản thời gian qua có một chủ đề được nhắc đến ngày càng nhiều: chuẩn Halal. Nhiều hợp tác xã và trang trại nhỏ bắt đầu hỏi nhau về thủ tục xin chứng nhận này. Lý do khá đơn giản. Thị trường Trung Đông đang mở cửa cho nông sản Việt Nam, nhưng nhiều đơn hàng đòi hỏi sản phẩm phải đạt chuẩn Halal.
Không phải ai cũng hiểu rõ Halal khác gì so với các chứng nhận nông sản sạch quen thuộc. Bài viết này giải thích ngắn gọn về Halal trong nông sản. Đồng thời, bài cũng gợi ý những việc nhà vườn nên chuẩn bị nếu muốn hướng đến thị trường này.
Chuẩn Halal không chỉ là chuyện tôn giáo
Nhiều người nghĩ Halal chỉ liên quan đến cách giết mổ động vật theo luật Hồi giáo. Với nông sản trồng trọt, phạm vi rộng hơn nhiều. Chuẩn này bao quát cả canh tác, bảo quản, đóng gói và vận chuyển. Mục đích là bảo đảm sản phẩm không lẫn các thành phần bị cấm theo quy định tôn giáo.
Hãy lấy một ví dụ. Một lô rau trồng đúng kỹ thuật vẫn có thể không đạt Halal. Lý do thường nằm ở khâu sau thu hoạch, khi nhà kho bảo quản chung với những mặt hàng không đạt chuẩn. Đây là điểm khác biệt lớn so với VietGAP hay hữu cơ, vốn tập trung nhiều hơn vào đất, nước và phân bón.
Sự khác nhau giữa Halal và các chứng nhận quen thuộc
Chứng nhận nông sản sạch thường hướng đến an toàn và môi trường canh tác. Halal lại thêm lớp yêu cầu về nguồn gốc thành phần và sự tách biệt trong toàn chuỗi. Vì vậy, một cơ sở đã có chứng nhận hữu cơ vẫn phải rà soát lại nhiều khâu. Đừng cho rằng có chứng nhận này là đủ cho chứng nhận kia.
Vì sao thị trường Trung Đông đáng để nhà vườn quan tâm
Nhiều nước Trung Đông phụ thuộc lớn vào nhập khẩu thực phẩm. Khí hậu khô hạn khiến việc trồng trọt quy mô lớn gặp khó khăn. Nhu cầu rau củ, trái cây tươi và nông sản chế biến vẫn tăng theo dân số. Đây là cơ hội cho nông sản Việt, vốn có lợi thế khí hậu nhiệt đới và chi phí sản xuất cạnh tranh.
Cơ hội đi kèm yêu cầu khắt khe hơn. Nhà nhập khẩu thường đòi giấy chứng nhận Halal từ tổ chức được công nhận. Một bản tự công bố từ phía nhà sản xuất thường không đủ. Đây là lý do nhiều hợp tác xã phải tìm hiểu kỹ trước khi đầu tư vào quy trình mới.
Chi phí chứng nhận cần được tính kỹ
Một rào cản lớn là chi phí xin chứng nhận và duy trì kiểm tra định kỳ. Với hộ nhỏ lẻ, việc này khó tự làm một mình. Cách phổ biến hiện nay là các hộ liên kết thành hợp tác xã. Chi phí được chia sẻ, và cả nhóm có thể cùng xuất một lô hàng lớn hơn.
Trước khi ký bất cứ hợp đồng nào, hãy hỏi rõ phí ban đầu, phí gia hạn và chi phí đi kèm khi có đoàn kiểm tra. Đừng chỉ nhìn một con số tổng.
Chuẩn bị quy trình canh tác trước khi nghĩ đến chứng nhận
Trước khi xin chứng nhận Halal, nhà vườn nên rà soát lại quy trình hiện tại. Đất trồng, nguồn nước tưới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đều cần được ghi chép rõ ràng. Yêu cầu này khá giống với quy trình nông nghiệp hữu cơ trong giai đoạn chuyển tiếp cần chuẩn bị. Nhiều nhà vườn đã từng làm quen với việc này nên không quá bỡ ngỡ.
Ghi chép không chỉ phục vụ chứng nhận. Nó còn giúp nhà vườn kiểm soát chất lượng tốt hơn. Sau một thời gian duy trì nhật ký đồng ruộng, nhiều hộ nhận ra sản lượng ổn định hơn trước. Họ cũng biết rõ vụ nào dùng loại phân nào, và vì sao vụ trước sâu bệnh nhiều.
Khâu bảo quản và vận chuyển cần tách bạch
Kho chứa nông sản Halal nên có khu vực riêng, không để chung với hàng không đạt chuẩn. Dụng cụ đóng gói, thùng chứa và xe vận chuyển cũng cần được vệ sinh và ghi nhận. Nhiều lô hàng mất giá trị không phải vì ruộng, mà vì một khâu cuối bị lẫn. Nhà vườn nên rà lại toàn chuỗi trước khi nghĩ đến việc gửi hồ sơ.
Chế biến sâu giúp tăng giá trị khi xuất khẩu
Xuất nông sản thô thường có giá trị thấp hơn sản phẩm đã qua chế biến. Với thị trường Trung Đông, một số nhóm hàng như trái cây sấy, gia vị đóng gói hay nước ép cô đặc được nhiều người quan tâm. Nếu đạt chuẩn Halal, các sản phẩm này có thể bán với giá ổn định hơn so với bán tươi nguyên liệu.
Hướng đi này cũng phù hợp với xu hướng mà nhiều hợp tác xã đang theo đuổi. Bạn có thể đọc thêm bài thị trường nông sản chế biến sâu cho hợp tác xã để hiểu các bước đầu tư. Chế biến đòi hỏi vốn lớn hơn, nhưng đổi lại giá bán bớt phụ thuộc vào mùa vụ.
Bắt đầu từ quy mô nhỏ thì an toàn hơn
Hãy hình dung một trang trại xoài ở miền Tây đang cân nhắc chứng nhận Halal. Cách hợp lý là thử trên một phần diện tích nhỏ trước. Chủ trang trại có thể đánh giá chi phí thực tế, và xem thị trường phản hồi ra sao. Sau đó mới quyết định mở rộng sang toàn bộ vườn.
Tinh thần này gần với những gì bài nông nghiệp sạch, hữu cơ và bền vững cho nhà vườn hiện đại từng đề cập. Thử nghiệm nhỏ trước, mở rộng sau, thường an toàn hơn đầu tư dàn trải ngay từ đầu.
Cơ hội đang mở, nhưng cần chuẩn bị kỹ
Thị trường Trung Đông là cơ hội thật, không phải trào lưu nhất thời. Muốn tận dụng, nhà vườn cần thời gian chuẩn bị. Hãy tìm hiểu đơn vị chứng nhận có uy tín, và tính toán kỹ bài toán chi phí trước khi bắt tay vào làm. Ai muốn mở rộng góc nhìn về các mô hình canh tác khác có thể tham khảo thêm tại turtlegrass.net.
Nông sản Việt có nhiều lợi thế tự nhiên để bước vào sân chơi này. Điều còn thiếu thường là sự chuẩn bị bài bản và kiên nhẫn theo đuổi đến cùng.