Tin tức, xu hướng và thị trường nông sản: câu chuyện chuẩn Halal.
Trong nhóm tin tức, xu hướng và thị trường nông sản gần đây, chuẩn Halal là chủ đề được nhắc đến ngày càng nhiều. Nhiều hợp tác xã và trang trại nhỏ bắt đầu hỏi thăm nhau về thủ tục xin chứng nhận này. Lý do đơn giản: thị trường Trung Đông đang mở cửa mạnh cho nông sản Việt Nam, nhưng chỉ với sản phẩm đạt chuẩn Halal. Không phải ai cũng hiểu rõ chuẩn này khác gì so với các loại chứng nhận nông sản sạch quen thuộc.
Bài viết này giải thích ngắn gọn về Halal trong nông sản. Kèm theo những việc nhà vườn cần chuẩn bị nếu muốn hướng đến thị trường này.
Chuẩn Halal không chỉ là chuyện tôn giáo.
Nhiều người nghĩ Halal chỉ liên quan đến cách giết mổ động vật theo luật Hồi giáo. Với nông sản trồng trọt, phạm vi của Halal rộng hơn nhiều. Nó bao quát cả quy trình canh tác, bảo quản, đóng gói và vận chuyển. Mục đích là đảm bảo sản phẩm không lẫn tạp chất bị cấm theo quy định tôn giáo.
Ví dụ, một lô rau sạch trồng đúng kỹ thuật vẫn có thể trượt chứng nhận Halal. Lý do đơn giản là nhà kho bảo quản chung với thực phẩm không đạt chuẩn. Đây là điểm khác biệt lớn so với các chứng nhận VietGAP hay hữu cơ mà nhiều nhà vườn đã quen thuộc.
Vì sao thị trường Trung Đông đáng để nhà vườn quan tâm.
Nhiều nước Trung Đông phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nông sản. Điều kiện khí hậu khô hạn ở đó không thuận lợi cho trồng trọt quy mô lớn. Trong khi đó, nhu cầu tiêu dùng rau củ, trái cây tươi và nông sản chế biến vẫn tăng đều theo dân số. Đây là cơ hội cho nông sản Việt, vốn có lợi thế về khí hậu nhiệt đới và chi phí sản xuất cạnh tranh.
Tuy nhiên, cơ hội đi kèm yêu cầu khắt khe hơn. Nhà nhập khẩu Trung Đông thường yêu cầu giấy chứng nhận Halal từ tổ chức được công nhận quốc tế. Giấy tự công bố từ phía nhà sản xuất thường không được chấp nhận. Đây cũng là lý do nhiều hợp tác xã phải tìm hiểu kỹ trước khi đầu tư vào quy trình mới.
Chi phí chứng nhận không hề nhỏ với trang trại quy mô vừa.
Một trong những rào cản lớn nhất là chi phí xin chứng nhận và duy trì kiểm tra định kỳ. Với hộ nông dân nhỏ lẻ, việc này khó tự làm một mình. Cách phổ biến hiện nay là các hộ liên kết lại thành hợp tác xã. Chi phí chứng nhận được chia sẻ, và cả nhóm cùng xuất khẩu chung một lô hàng lớn.
Chuẩn bị quy trình canh tác trước khi nghĩ đến chứng nhận.
Trước khi xin chứng nhận Halal, nhà vườn nên rà soát lại quy trình canh tác hiện tại. Đất trồng, nguồn nước tưới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đều cần ghi chép rõ ràng. Yêu cầu này gần giống quy trình nông nghiệp hữu cơ trong giai đoạn chuyển tiếp cần chuẩn bị. Nhiều nhà vườn đã từng làm quen với việc này.
Việc ghi chép này không chỉ phục vụ chứng nhận Halal, mà còn giúp nhà vườn kiểm soát chất lượng tốt hơn nói chung. Nhiều hộ sau khi làm quen với ghi chép định kỳ nhận ra sản lượng ổn định hơn hẳn trước đây.
Chế biến sâu giúp tăng giá trị khi xuất khẩu.
Xuất khẩu nông sản thô thường có giá trị thấp hơn nhiều so với sản phẩm đã qua chế biến. Với thị trường Trung Đông, một số mặt hàng bán rất chạy. Trái cây sấy, gia vị đóng gói hay nước ép cô đặc đạt chuẩn Halal thường bán được giá tốt hơn. Cao hơn hẳn so với bán tươi nguyên liệu.
Hướng đi này cũng phù hợp với xu hướng chung mà nhiều hợp tác xã đang theo đuổi. Chúng tôi đã nhắc kỹ hơn trong bài thị trường nông sản chế biến sâu cho hợp tác xã. Đầu tư vào chế biến đòi hỏi vốn ban đầu lớn hơn, nhưng bù lại giá bán ổn định hơn theo mùa vụ.
Không nên vội vàng, nên bắt đầu từ quy mô nhỏ.
Chúng tôi từng trò chuyện với một chủ trang trại xoài ở miền Tây, người đang cân nhắc xin chứng nhận Halal. Anh chọn cách thử nghiệm trên một phần diện tích nhỏ trước, thay vì chuyển đổi toàn bộ trang trại ngay lập tức. Cách làm này giúp anh đánh giá được chi phí thực tế, trước khi quyết định mở rộng quy mô.
Đây cũng là lời khuyên chung cho nhà vườn đang cân nhắc hướng đi tương tự. Tinh thần đó gần với bài nông nghiệp sạch, hữu cơ và bền vững cho nhà vườn hiện đại từng đề cập. Thử nghiệm nhỏ trước, mở rộng sau, luôn an toàn hơn đầu tư dàn trải ngay từ đầu.
Cơ hội đang mở nhưng cần chuẩn bị kỹ.
Thị trường Trung Đông là cơ hội thật, không phải trào lưu nhất thời. Nhưng để tận dụng được, nhà vườn cần thời gian chuẩn bị. Tìm hiểu đơn vị chứng nhận uy tín, và tính toán kỹ bài toán chi phí trước khi bắt tay vào làm. Ai đang tìm hiểu thêm về các mô hình canh tác khác có thể tham khảo thêm tại turtlegrass.net để mở rộng góc nhìn.
Nông sản Việt Nam có nhiều lợi thế tự nhiên để bước vào sân chơi này. Điều còn thiếu chỉ là sự chuẩn bị bài bản và kiên nhẫn theo đuổi đến cùng.